Kocaeli-Gebze sanayi koridorunda incelenen tesislerin yüzde 32'si kritik risk eşiğini aştı
İTÜ'den Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu'nun makalesi, deprem ve seli birlikte ele alarak 170 yüksek tehlike sınıfındaki tesisin risk profilini çıkardı.
· 2 dk okuma

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu'nun hazırladığı bilimsel makale, Kocaeli-Gebze sanayi koridorundaki 170 yüksek tehlike sınıfındaki tesisin yüzde 32'sinin kritik risk eşiğini aştığını ortaya koydu. Makale, Journal of Loss Prevention in the Process Industries dergisinin Ağustos 2026 sayısında yayımlandı.

Çalışmanın başlığı "Compound NaTech Risk Assessment in Dense Industrial Clusters: Integrating Seismic Hazards and Climate Projections Using the COHRA-I Methodology" olarak belirtildi. Araştırmada deprem, sel ve bu afetlerin tetikleyebileceği teknolojik kazalar birlikte değerlendirildi.
Araştırmaya göre incelenen tesislerin yüzde 68'i Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun izine 10 kilometreden daha yakın. Tesislerin yüzde 34'ü ise belirlenen eşiklere göre hem deprem hem sel tehlikesinin bulunduğu alanlarda yer alıyor.
Çalışmada aktarılan mekânsal analizlere göre 170 tesisin 82'si, yani yaklaşık yüzde 48'i, en az bir başka tesise 300 metreden daha yakın. Tesislerin birbirine yakınlığının yangın, patlama ya da tehlikeli madde sızıntısında kazaların yayılma potansiyelini artırabileceği belirtildi.
Dilovası Organize Sanayi Bölgesi'nde incelenen 28 tesis için ortalama mesafe 180 metre olarak hesaplandı. Gebze Organize Sanayi Bölgesi'nde 22 tesis için bu değer 210 metre, Kocaeli kıyısındaki sanayi kümesinde 18 tesis için 240 metre oldu. Bu değerler bölgedeki bütün işletmeleri değil, araştırmada değerlendirilen tesisleri kapsıyor.
Domino etkisi göstergesi Dilovası Organize Sanayi Bölgesi için 0,79, Gebze Organize Sanayi Bölgesi için 0,65, kıyı kümesi için 0,61 olarak aktarıldı. Domino etkisi, bir tesisteki yangın, patlama ya da sızıntının yakındaki tesislerde yeni kazaları tetikleyebilmesini ifade ediyor. Bu değerler kaza olasılığı anlamına gelmiyor; sanayi kümelerinin zincirleme etki potansiyelini karşılaştırmak için kullanılıyor.
İklim projeksiyonlarına göre 2050'ye kadar kritik risk sınıfına giren tesis oranında 7 ila 10 yüzde puanlık ek artış öngörüldü. En hızlı artışın yüksek emisyon senaryosunda 2035-2040 döneminde ortaya çıkabileceği hesaplandı. Bu sonuçlar kesin olayları değil, kullanılan iklim senaryolarına bağlı olası değişimleri gösteriyor.
Makalede geliştirilen COHRA-I yönteminin 1999 Kocaeli depreminde TÜPRAŞ rafinerisinde çıkan yangınlar ile 2023 Kahramanmaraş depremleri sonrasında İskenderun Limanı'ndaki konteyner yangını üzerinden değerlendirildiği belirtildi.
Sonuç bölümünde tesisler arasındaki altyapı bağımlılıklarının incelenmesi, zincirleme kaza senaryolarının değerlendirilmesi ve ortak acil müdahale planlarının hazırlanması önerildi. Risklerin tesis, sanayi kümesi ve bölgesel yönetim olmak üzere üç düzeyde ele alınması gerektiği vurgulandı. COHRA-I yönteminin belirli tesislerde kaza yaşanacağını öngörmek için değil, ayrıntılı güvenlik analizlerine öncelik verilecek alanları belirlemek için tasarlandığı kaydedildi.






Yorumlar
Yorum yazmak için giriş yap.